تاثیر هوش مصنوعی بر مشاغل حقوقی در حال گسترش است !
هوش مصنوعی نوید صرفهجویی در زمان را برای کارکنان دفتری میدهد. اگر این وعده محقق شود، ممکن است خبر خوبی برای شرکتهایی که خدماتشان را ساعتی محاسبه میکنند نباشد. شرکتهای حقوقی، حسابرسی و دیگر موسسات خدمات حرفهای احتمالاً بهدنبال راههایی برای کاهش اثرات مالی این تغییر خواهند بود، اما واقعیت این است که اتوماسیون میتواند بخشی از خدمات گرانقیمت آنها را بیارزش کند.
تاریخچه مدل ساعتی در دفاتر حقوقی
مدل محاسبهی ساعتی، به سالهای ۱۹۱۹ تا ۱۹۵۶ و مدیریت رجینالد هیبر اسمیت در شرکت Hale and Dorr بازمیگردد، مدیری که بهقول شرکت WilmerHale، پایهگذار عقلانیت مدرن در ساختار دفاتر حقوقی بود. در این مدل، کارکنان موظفاند زمان صرفشده برای هر پروژه را دقیقاً ثبت کنند تا بر اساس آن به مشتریان صورتحساب بدهند. مشاوران مالیاتی و حسابداران شرکتهایی مانند Deloitte نیز بهطور گسترده از همین سیستم تایمشیت استفاده میکنند.
اعداد و آمار از درآمدهای ساعتی در آمریکا
براساس پژوهش موسسه Thomson Reuters، حدود ۸۲٪ از کار وکلا در آمریکا بهصورت ساعتی قیمتگذاری میشود و در شرکتهای حسابرسی، درآمد ساعتی حدود ۶۵٪ کل درآمد را تشکیل میدهد.
هزینهها در این حوزه گاهی چشمگیر است: شرکای ارشد شرکتهای بزرگی مانند Kirkland & Ellis یا Quinn Emanuel تا ۳,۰۰۰ دلار در ساعت دریافت میکنند. برای وکلای جونیور، نرخ حدود ۴۰۰ دلار است و در شرکتهای لوکستر، حتی بیشتر. معمولاً این وکلا چند برابر حقوق خود برای مشتریان فاکتور میشوند، که سود زیادی برای شرکای ارشد دارد.
اما اکنون هوش مصنوعی بهویژه عاملهای هوش مصنوعی مستقل، این مدل سنتی را تهدید میکند. تحلیلگران گلدمن ساکس در گزارشی در سال ۲۰۲۳ تخمین زدهاند که ۴۴٪ از وظایف حقوقی در ایالات متحده میتواند خودکار شود. درست است که تهیه یک قرارداد محرمانگی یا خلاصهسازی صورتجلسهها در عرض چند دقیقه به کمک AI جذاب به نظر میرسد، اما در مدل ساعتی، این بهرهوری بیشتر به معنای درآمد کمتر است. مطابق دستورالعمل انجمن وکلای آمریکا، حتی اگر کار بهکمک AI سریعتر انجام شود، وکلا فقط میتوانند بابت زمانی که واقعاً صرف شده پول دریافت کنند.
چالشهای اجرای هوش مصنوعی در دفاتر حقوقی
مشکل دیگر، هزینه اولیهی بالای تهیه و اجرای نرمافزارهای جدید است. تنها یکسوم شرکتهای مالیاتی مورد بررسی توسط Thomson Reuters معتقدند که میتوانند این هزینه را مستقیماً به مشتریان منتقل کنند. بنابراین، سرمایهگذاری روی AI در ابتدا سوددهی را کاهش میدهد.
راهحل بدون دردسری وجود ندارد. یکی از گزینههای افراطی، جایگزینکردن تعداد زیادی از نیروهای جونیور با عاملهای هوش مصنوعی است. مشتریان معمولاً برای دانش و تجربه شرکا پول میپردازند، نه برای کارهای روتین. در این صورت، شرکتها میتوانند سود خود را حفظ کنند. در ضمن، از آنجا که بخشی از کارهای جونیورها قابل فاکتور نیست، استفاده از AI میتواند سودآورتر باشد. البته سهم وکلای جونیور از کل نیروی انسانی شرکتهای حقوقی هم اکنون از ۴۵٪ در دوره ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۹ به ۴۰٪ کاهش یافته است.
اما این مسیر، با چالشهای زیادی همراه است. شرکتها نیاز دارند که مدام نیروهای تازهکار را آموزش دهند تا در آینده جای شرکای قدیمی را بگیرند. از سوی دیگر، نرمافزارهای هوش مصنوعی هنوز دچار «توهم» و خطا هستند و نیاز به نظارت انسانی باقی خواهد ماند.
راهحل جایگزین، عبور از مدل ساعتی است؛ کاری که برخی شرکتهای مشاوره استراتژیک مانند مککینزی، بین و BCG انجام دادهاند و بهجای ساعت، هزینهی پروژه را براساس نتیجه تعیین میکنند.
عبور از مدل ساعتی راه حلی برای بقا شرکت ها
چنین مدلی در حقوق و حسابرسی نیز میتواند معادله را تغییر دهد، بهجای کاهش سود، بهرهوری بیشتر به افزایش حاشیه سود منجر میشود. شرکت Allen & Overy هم در سال ۲۰۰۲ یک سرویس اشتراکی با نام Aosphere راهاندازی کرد که مشاوره آنلاین بدون تایمشیت به بیش از ۱,۲۰۰ مشتری میدهد. سرمایهگذاری شرکتهایی مانند Inflexion و Endicott Capital در این پلتفرم در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که این مدل پتانسیل دارد.
با این حال، نمیتوان این مدل را بهراحتی برای همه خدمات تعمیم داد. در حسابرسی، فرایندها تا حد زیادی قابل پیشبینی هستند، اما در دعاوی حقوقی، هیچ دو پروژهای دقیقاً شبیه هم نیست. بنابراین، شرکتها باید توان تخمین منابع موردنیاز برای هر پرونده را داشته باشند.
مشکل اساسی تر در این ساختار این است که اتوماسیون باعث میشود حاشیه سود کمتری قابل توجیه باشد. در مدل سنتی، درآمد به سه بخش هزینهها، حقوق کارکنان و سود شرکا تقسیم می شود. بنابراین، معمولاً باید دستمزد نیروهای جونیور سه برابر حقوقشان فاکتور شود.
اما اگر همین منطق را برای عامل هوش مصنوعی بهکار ببریم، مشتریها احتمالاً اعتراض خواهند کرد. چرا باید برای نرمافزاری که شرکت فقط آن را خریده، پول اضافه پرداخت کرد؟ مشتریان بزرگ ممکن است ترجیح دهند عاملهای هوش مصنوعی اختصاصی خودشان را تهیه کنند.
مدیریت این چالش نیازمند عبور از مدل قدیمی صورتحساب ساعتی است، چالشی که شاید رجینالد اسمیت از مواجهه با آن لذت میبرد، اما امروز نیاز به نگاهی تازه دارد.
نظریه کارشناس پارس دیجی درباره تاثیر هوش مصنوعی بر مشاغل حقوقی
با رشد سریع هوش مصنوعی، ساختار سنتی دفاتر حقوقی بهویژه مدل صورتحساب ساعتی (Billable Hours) با چالش جدی روبهرو شده است. عاملهای هوش مصنوعی میتوانند بسیاری از وظایف روتین را در کسری از زمان انجام دهند، اما این افزایش بهرهوری لزوماً به افزایش درآمد نمیانجامد؛ زیرا مشتریان فقط بابت زمان صرفشده پرداخت میکنند. از طرفی، هزینههای بالای پیادهسازی فناوری و کاهش نیاز به وکلای جونیور، الگوی استخدام، آموزش و حتی مدل درآمدی را متحول کرده است. راهحلهایی مانند حرکت بهسوی مدلهای پروژهمحور یا اشتراکی، اکنون بهعنوان آیندهای واقعبینانه برای مشاغل حقوقی مطرحاند.
سوالات متداول
1- آیا مدل صورت حساب ساعتی هنوز دوام دارد؟
در حال حاضر بله، اما در حال افول است. شرکتها به سمت مدلهای پروژهای یا اشتراکی حرکت میکنند.
2-مهمترین مزیت AI در مشاغل حقوقی چیست؟
افزایش سرعت انجام کارهای مستندسازی، تحقیق، خلاصهسازی و تولید قراردادها از مزایای وجود ai در مشاغل حقوقی است.
3- آیا هوش مصنوعی جای وکلا را میگیرد؟
خیر، اما وظایف تکراری و قابل پیشبینی را بهسرعت انجام میدهد و نقش وکیل در کارهای پیچیده و انسانیتر پررنگتر میشود.
ثمینه تفقدی هستم علاقه مند به محتوا نویسی، از سال ۲۰۲۴ به تیمی که در زمینه ارز دیجیتال فعالیت داشت پیوستم و از اوایل سال ۲۰۲۵ با علاقه مند شدن به گجت ها و نوآوری هایی که برای اولین بار در جهان اتفاق می افتد، باعث شد تا با تیم جوان و با پشتکار پارس دیجی آشنا بشم از اون تاریخ به بعد درباره بهترین گجت ها تحقیق میکنم تا اطلاعات بهینه ای را در اختیار خوانندگان محترم این سایت قرار دهم
نظرات کاربران