کشف فرایند جدید آسیب به بافت ها در کمبود اکسیژن
پژوهشگران موفق به کشف فرایند جدید آسیب به بافت ها در کمبود اکسیژن شدهاند که در شرایط کمبود اکسیژن مانند سکته قلبی و مغزی باعث آسیب به بافتها و اندامها میشود. این مطالعه نشان میدهد که عامل اصلی، گلبولهای قرمز ترکیده هستند نه لختههای خونی که پیشتر بهعنوان مقصر شناخته میشدند.
شبکه ریزرگهای خونی (microvasculature)، که مجموعهای از مویرگهای بدن است، نقش حیاتی در رساندن اکسیژن و مواد مغذی به بافتها دارد. آسیب به این شبکه میتواند منجر به بروز بیماریهای خطرناکی مانند حمله قلبی و سکته شود. در چنین شرایطی، اختلال در عملکرد این رگها موجب کاهش جریان خون، کمبود اکسیژن، مرگ سلولی و التهاب میشود و وضعیت بیمار را وخیمتر میکند.
در این مقاله از وبلاگ معرفی گجت پارس دیجی قصد داریم تا کشف جدید آسیب به بافت ها را برسی کنیم.
اکسیژن کم باعث آسیب رساندن به بافت ها می شود
مطالعهای جدید توسط گروهی از پژوهشگران در استرالیا و نیویورک، فرایندی ناشناخته را شناسایی کرده که در شرایط کماکسیژنی به بافتها آسیب میزند. این فرایند برخلاف باور رایج، بهواسطه گلبولهای قرمز اتفاق میافتد نه لختههای خونی سنتی.
پروفسور شان جکسون، نویسنده مسئول این پژوهش و بنیانگذار شرکت ThromBio (متخصص در کشف داروهای ضد لخته)، میگوید:
ما سازوکار جدیدی از لخته شدن خون را کشف کردهایم که ارتباطی با سیستم سنتی شامل پلاکتها یا فیبرین ندارد. در این فرایند، سلولهای در حال مرگ باعث ترکیدن گلبولهای قرمز میشوند و غشای این سلولها همچون چسبی زیستی عمل کرده، رگهای آسیبدیده را مسدود و جریان خون به اندامهای حیاتی را قطع میکند.
طبق مکانیسم سنتی لخته شدن، زمانی که رگی آسیب میبیند، پلاکتها به محل آسیب چسبیده و با هم پیوند میخورند تا یک پوشش موقت ایجاد کنند. همزمان، زنجیرهای از پروتئینها فعال شده و فیبرین را میسازند که ساختار این پلاک را تقویت کرده و مانع خونریزی میشود.
با توجه به این پیشزمینه، محققان میدانستند که کووید-۱۹ (هم نوع حاد و هم بلندمدت آن) میتواند به ریزرگها آسیب بزند و گردش خون را مختل کند. در ابتدا تصور میشد که فیبرین بیش از حد عامل این مشکل است، اما درمان با داروهای ضد انعقاد (رقیقکننده خون) تأثیر قابلتوجهی نداشت. بنابراین، پژوهشگران به دنبال علت دیگری رفتند.
بررسی و آزمایشات مربوط به گلبول های قرمز
در بررسی بیش از ۱۰۰۰ رگ خونی از بیماران فوتشده مبتلا به کووید-۱۹، آنها دریافتند که سلولهای اندوتلیال (پوشش داخلی رگها) آسیبدیده و در بسیاری موارد مردهاند. این آسیب در رگهای کوچک ریه، قلب، کلیه و کبد مشاهده شد. زیر میکروسکوپ، رسوبی از مواد شبه پروتئینی در محل مرگ سلولهای اندوتلیال مشاهده شد. بررسیها نشان داد که این مواد از گلبولهای قرمز ترکیده (همولیز شده) منشأ گرفتهاند که محتوای چسبناک آنها در رگهای کوچک رسوب کرده و آنها را مسدود کردهاند.
محققان همچنین دریافتند که این نوع جدید از انسداد رگها تنها مختص کووید-۱۹ نیست. آنها با استفاده از مدلهای حیوانی (موش)، وقوع این پدیده را در حمله قلبی، سکته مغزی و ایسکمی روده (کاهش یا توقف جریان خون به روده) نیز تأیید کردند.
پروفسور جکسون در ادامه افزود:
این مکانیزم میتواند توضیح دهد که چرا بسیاری از بیماران مبتلا به کووید شدید یا دیگر بیماریهای بحرانی دچار نارسایی چند اندام میشوند، حتی زمانی که لختههای خونی کنترل شدهاند. این کشف، فصلی کاملاً جدید در زیستشناسی عروقی باز میکند.
این یافته، پیامدهای مهمی برای درمانهای پزشکی دارد. همانطور که اشاره شد، داروهای ضدانعقاد رایج در مقابله با آسیبهای ریزرگی در بیماران کووید چندان مؤثر نیستند، چون لختههای سنتی عامل اصلی نیستند.
جکسون تأکید میکند:
بهجای هدفقراردادن پلاکتها یا لختهها، ممکن است درمانها بهتر باشد بر پیشگیری از مرگ سلولهای اندوتلیال یا آسیب به گلبولهای قرمز تمرکز کنند. اگر بتوانیم این فرایند را در مراحل ابتدایی متوقف کنیم، احتمال حفظ جریان خون، محافظت از اندامها و در نهایت نجات جان بیماران بیشتر خواهد بود.
نظریه کارشناس پارس دیجی
پژوهشگران فرایندی جدید کشف کردهاند که در شرایط کماکسیژنی مثل سکته یا کووید-۱۹، باعث انسداد ریزرگها و آسیب اندامها میشود. برخلاف تصور پیشین که لختههای خونی را عامل میدانستند، این آسیب ناشی از ترکیدن گلبولهای قرمز و چسبندگی غشای آنهاست. این نوع انسداد با داروهای ضد لخته معمول درمان نمیشود. یافته جدید میتواند راه را برای درمانهای نوین با تمرکز بر محافظت از رگها و گلبولهای قرمز باز کند. اگر بهروزرسانیهای علمی حوزه سلامت و کشفیات جدید پزشکی برایت جالب است، مقالههای بعدی ما را از دست نده!
سوالات متداول
1. این کشف جدید چه تفاوتی با فرایند سنتی لخته شدن خون دارد؟
در فرایند سنتی، پلاکتها و پروتئین فیبرین عامل اصلی لخته هستند، اما در این کشف جدید، گلبولهای قرمز ترکیده باعث انسداد ریزرگها میشوند.
2. آیا این نوع انسداد با داروهای رقیقکننده خون درمان میشود؟
خیر، چون این انسداد به دلیل چسبندگی غشای گلبولهای قرمز است، نه لختههای خونی معمول، داروهای ضد لخته سنتی کارایی زیادی ندارند.
3. چه بیماریهایی ممکن است درگیر این نوع آسیب ریزرگی شوند؟
بیمارانی با سکته مغزی، حمله قلبی، کووید-۱۹ شدید و یا ایسکمی رودهای در خطر این نوع انسداد هستند.
4. آیا این کشف به درمانهای جدید منجر خواهد شد؟
بله، پژوهشگران امیدوارند بتوانند داروهایی طراحی کنند که از مرگ سلولهای رگی یا آسیب به گلبولهای قرمز جلوگیری کنند.
محمد عسکری هستم . سئو کار ، کارشناس و نویسنده ی وبسایت پارس دیجی . از سال 1403 شروع به نوشتن ، تحقیق و ترجمه مطالب در حوزه ی تکنولوژی ، دیجیتال و گجت های تکنولوژی کردم و به این حوزه خیلی علاقه مند هستم.
نظرات کاربران