شرکت استرالیایی MRead با تکیه بر پژوهشهای سازمان ملی علوم استرالیا (CSIRO)، دستگاه MineReader RDX را توسعه داده است؛ فناوریای که رویکردی متفاوت برای شناسایی مینهای زمینی ارائه میدهد. این دستگاه که آزمایشهای میدانی خود را در بریزبن استرالیا پشت سر گذاشته است، بهجای جستوجوی بدنه فلزی مین، مستقیماً مواد منفجره موجود در آن را شناسایی میکند.
آشکارسازهای متداول مین عمدتاً بر پایه القای الکترومغناطیسی کار میکنند و با شناسایی اجسام فلزی مدفون در خاک، محل احتمالی مین را مشخص میکنند. این روش در مواجهه با مینهای غیرفلزی، بهویژه نمونههای دارای بدنه پلاستیکی، با محدودیتهایی روبهرو است. همچنین، وجود ترکشها و قطعات فلزی بیخطر در مناطق آلوده میتواند موجب ایجاد هشدارهای اشتباه متعدد شود.
MineReader برای مقابله با این چالشها از فناوری تشدید مغناطیسی (MR) بهره میبرد. این دستگاه با ارسال پالسهای فرکانس رادیویی و تحلیل واکنش اتمهای نیتروژن، امضای شیمیایی مشخص ماده منفجره RDX را شناسایی میکند. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی توسعهدهندگان، این سامانه قادر است حدود ۵۰ گرم از ماده RDX را در عمق ۱۳ سانتیمتری زمین تشخیص دهد.
یکی از ویژگیهای مهم این فناوری، قابلیت عملکرد در شرایط محیطی پیچیده، از جمله خاکهای مرطوب، زمینهای سرشار از مواد معدنی و مناطقی با انباشت بقایای فلزی و مواد آلی است. چنین قابلیتی میتواند در کاهش خطاهای شناسایی و افزایش کارایی عملیات پاکسازی میادین مین مؤثر باشد؛ هرچند ارزیابی عملکرد آن در شرایط عملیاتی مختلف، به آزمایشهای بیشتر نیاز دارد.
در حال حاضر، MineReader برای شناسایی RDX بهینهسازی شده است، اما توسعه قابلیت تشخیص TNT نیز در برنامههای آینده این پروژه قرار دارد. دستیابی به این هدف میتواند دامنه کاربرد دستگاه را گسترش دهد و امکان شناسایی طیف وسیعتری از مواد منفجره را فراهم کند.
جان شاناهان (John Shanahan)، مدیرعامل MRead، نیز بر ظرفیت این فناوری برای استفاده در سامانههای زمینی بدون سرنشین (UGVs) تأکید کرده است. بهکارگیری این حسگرها روی رباتهای زمینی میتواند امکان بررسی مناطق مشکوک از راه دور را فراهم کند و نیاز به حضور مستقیم نیروهای انسانی در مناطق خطرناک را کاهش دهد. در صورت تکمیل و تأیید قابلیتهای عملیاتی، MineReader میتواند به توسعه روشهای ایمنتر و دقیقتر برای شناسایی و پاکسازی میادین مین کمک کند.