پژوهشگران مؤسسه پلیتکنیک ویرجینیا (Virginia Tech) با توسعه دو نوع چسب پیشرفته، به دو چالش بزرگ و متناقض نوارچسبهای معمولی پایان دادند. چسبهایی که به اندازه کافی محکم نیستند و چسبهایی که پس از استفاده، بهسختی جدا یا بازیافت میشوند.
این دستاوردها که حاصل تلاش دو تیم مجزای شیمیدانان است، شامل چسبی با قدرت چهار برابر نوارچسبهای صنعتی (Duct Tape) با قابلیت تجزیه سریع و همچنین نوارچسبی کاملاً قابلبازیافت است.
بیشتر چسبهای حساس به فشار موجود در بازار از پلیمرهای پیچیده تشکیل شدهاند و ترکیب آنها با لایههای پشتیبان پلاستیکی یا کاغذی، فرایند بازیافت موادی مانند مقوا را مختل میکند. جاش ورچ (Josh Worch)، استادیار شیمی ورجینیا تک، با تأکید بر طراحی مواد با درنظرگرفتن پایان عمر آنها، تیمی را برای توسعه نوارچسب تکمادهای رهبری کرد.
در این رویکرد، هر دو لایه چسبنده و پشتیبان از نظر شیمیایی مشابه یکدیگر طراحی شدهاند. ماده پایه این چسب اسید لیپوئیک است که پس از انجام تنظیمات دقیق در ساختار پلیمری، تعادل مناسبی میان چسبندگی و همبستگی ایجاد میکند.
قدرت چسبندگی این ماده از چسبهای صنعتی نیز فراتر رفته و مهمتر از همه، کل ساختار آن پس از طی یک واکنش شیمیایی ملایم در چند ساعت به اجزای اولیه تجزیه میشود که میتوان دوباره از آنها برای تولید چسب استفاده کرد.
تیم دوم به سرپرستی جان متسون بر توسعه چسبهایی از جنس پلیمرهای برسمانند متمرکز بود. این ماده ژلهمانند از ترکیب یک روغن چسبناک و گاز ساخته شده و قدرت چسبندگی آن در تستهای جداسازی، چهار برابر چسبهای صنعتی ارزیابی شد. تا جایی که در آزمایش طنابکشی، طناب پیش از جدا شدن چسب پاره شد.
برای حل چالش جداسازی این چسب فوقالعاده قوی، تیم تحقیقاتی نوعی دکمه خاموش شیمیایی طراحی کرده است؛ بهطوریکه با ریختن مقداری آب کمی قلیایی، پلیمر در عرض چند دقیقه کاملاً تجزیه و چسبندگی آن خنثی میشود. اگرچه برخلاف نمونه تیم ورچ، این چسب قابلیت بازگشت به مواد اولیه را ندارد و صرفاً تجزیهپذیر است.
هر دو پروژه که دستاوردهایشان در مجلات علمی معتبر Advanced Functional Materials و Angewandte Chemie International Edition منتشر شده است، در حال حاضر در فاز تحقیقاتی قرار دارند.
برنامههای آینده این دو تیم، شامل ترکیب فناوریها برای خلق محصولی با استحکام استثنایی و درعینحال قابلیت بازیافت کامل است. هنوز زمان مشخصی برای عرضه تجاری این نوآوریها اعلام نشده است.