محققان امنیت سایبری از کشف یک کارزار بدافزاری با نام Midnight Mimosa خبر داده‌اند که هزاران گوشی هوشمند اقتصادی را پیش از رسیدن به دست خریداران آلوده کرده است. این بدافزار که در لایه‌های سیستمی و میان‌افزار دستگاه‌ها مستقر می‌شود، می‌تواند گوشی کاربران را به ابزاری برای کلاهبرداری تبلیغاتی و در برخی موارد، انتقال مخفیانه ترافیک اینترنت تبدیل کند.
بر اساس گزارش شرکت امنیتی Bitdefender، این کارزار طی دو سال گذشته دستگاه‌هایی را در بیش از ۱۵۰ کشور تحت تأثیر قرار داده است. مکزیک، فرانسه، ایتالیا، ایالات متحده، آلمان، برزیل و اسپانیا از جمله بازارهای گزارش‌شده هستند. در میان دستگاه‌های شناسایی‌شده، مدل‌هایی از برندهای Doogee و Cubot و همچنین گوشی‌های تقلبی با ظاهر محصولات سامسونگ و اپل دیده می‌شوند. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست بدافزار دقیقاً چگونه وارد زنجیره تأمین نرم‌افزاری این دستگاه‌ها شده یا چه گروهی مسئول آن است.
استقرار بدافزار در سطح سیستم، به آن امکان می‌دهد فراتر از یک برنامه معمولی فعالیت کند. Midnight Mimosa می‌تواند بدون اطلاع کاربر، برنامه‌های دیگری را نصب کند، مجوزهای امنیتی را تغییر دهد و کدهای مخرب بیشتری را از سرورهای مهاجمان دریافت کند. پژوهشگران همچنین ۳۲ اپلیکیشن مرتبط با این شبکه را شناسایی کرده‌اند که در قالب ابزارهای روزمره مانند برنامه‌های هواشناسی، مدیریت فایل، قفل‌گذاری برنامه‌ها و ویرایشگرهای صوتی ظاهر می‌شوند.
این برنامه‌ها می‌توانند تبلیغات را در پنجره‌های نامرئی نمایش دهند و با ایجاد کلیک‌ها و بازدیدهای جعلی، درآمد غیرقانونی تولید کنند. چنین فعالیت‌هایی علاوه بر مصرف منابع پردازشی و اینترنت دستگاه، ممکن است باعث کاهش عمر باتری، افزایش مصرف داده و افت عملکرد گوشی شوند.
یکی از نگران‌کننده‌ترین قابلیت‌های گزارش‌شده، امکان تبدیل گوشی قربانی به پروکسی مسکونی (Residential Proxy) است. در این روش، ترافیک اینترنتی مهاجمان از طریق اتصال و نشانی IP واقعی کاربر عبور می‌کند و ردیابی مبدأ فعالیت‌های مشکوک را دشوارتر می‌سازد. بااین‌حال، Bitdefender اعلام کرده است که اگرچه زیرساخت فرماندهی و کنترل این قابلیت شناسایی شده، عبور عملی ترافیک از دستگاه‌های آلوده در آزمایش‌ها به‌طور قطعی تأیید نشده است.
پایداری بدافزار نیز روند پاک‌سازی را دشوار می‌کند. گزارش‌ها حاکی از آن است که برخی مؤلفه‌های مخرب پس از حذف دستی دوباره نصب می‌شوند یا از طریق به‌روزرسانی میان‌افزار بازمی‌گردند. در چنین شرایطی، بازنشانی کارخانه‌ای لزوماً راه‌حل قطعی نیست؛ زیرا اگر مؤلفه مخرب در تصویر سیستمی باقی مانده باشد، ممکن است پس از راه‌اندازی مجدد دستگاه دوباره فعال شود.
کاربران چگونه از خود محافظت کنند؟
* گوشی را فقط از فروشندگان معتبر خریداری کنید و پیش از خرید، اصالت مدل و نسخه نرم‌افزار آن را بررسی کنید.
*به نصب خودکار برنامه‌های ناشناس، تبلیغات غیرعادی، مصرف غیرمنتظره اینترنت و کاهش محسوس عمر باتری توجه کنید؛ البته این نشانه‌ها به‌تنهایی آلودگی را اثبات نمی‌کنند.
*به‌روزرسانی‌های امنیتی و میان‌افزار را فقط از منابع رسمی سازنده دریافت کنید.
*اگر احتمال می‌دهید گوشی آلوده است، از انجام عملیات بانکی و ورود به حساب‌های حساس با آن خودداری کنید و برای بررسی دستگاه با سازنده یا متخصص معتبر امنیت موبایل تماس بگیرید.
*از فلش کردن میان‌افزار ناشناس یا اجرای دستورهای ADB بدون آگاهی کافی پرهیز کنید؛ اشتباه در این فرایند می‌تواند دستگاه را از کار بیندازد یا امنیت آن را بیشتر به خطر بیندازد.
این پرونده بار دیگر نشان می‌دهد امنیت گوشی‌های هوشمند فقط به رفتار کاربران و برنامه‌های نصب‌شده محدود نیست. اگر کد مخرب از ابتدا در میان‌افزار دستگاه قرار گرفته باشد، حتی کاربران محتاط نیز ممکن است در معرض خطر قرار بگیرند. به همین دلیل، شفافیت سازندگان، بررسی مستقل میان‌افزار و نظارت بر زنجیره تأمین نرم‌افزار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
